सजल-सजायल चितापर
लाल-लाल धधरा बीच
आशा-आकांक्षाक कफन ओढ़ा
हमर प्रेमकेँ डाहि देल गेल।
प्रेम : एकटा उड़ैत पंछी
नहि चाहैत अछि पिजरा,
कारण उड़ब ओकर प्रकृति छैक
निर्बंध, निर्विकार।
पिजरा सोनाक हो आकि लोहाक
पिजरा, पिजरा थिक,
नीक-नीक भोजन—
सरस-सुस्वादु, मनोनुकूल
कहाँ जगा सकलै मोह!
अपन निर्बल लोल
आकि चाङुरसँ
पिजराक फाटककेँ तोड़ि
उड़ि जयबाक असफल प्रयासमे
पंछी अपन नियतिकेँ भोगैत अछि।
हम नियतिके पिजरामे
बंद छी—ई सत्य अछि।
धीया-पूताक कौतुक, सीतारामक रट
हमर शरीरक घेरायल मोन
पोस कहाँ मानैत अछि!
सुरम्य प्रकृति, नील हरित आकाश
उन्मुक्त सिहकी, पुष्पित गाछ-वृक्षक डारि-पात
कखनो कऽ आकर्षित करैत अछि
आ तेँ,
हमर पाँखि काटि देल जाइत अछि।
एकर अर्थ ई नहि जे हम
उड़ऽ नहि चाहैत छी।
हमर मोन एहि पिंजराकेँ
तोड़ि-ताड़ि उड़ि जाय चाहैत अछि
हम उड़बाक चेष्टो करैत छी,
मुदा अपन कटल पाँखि आ
अपन छेकल पौरुष देखि
हमर उत्साह
छटपटा उठैत अछि;
आ हारल-थाकल मोनसँ
मात्र एकटा शब्द—
अस्फुट शब्द निकलैत अछि—
आह!
sajal sajayal chitapar
laal laal dhadhra beech
aasha akankshak kaphan oDha
hamar premken Dahi del gel.
prem ha ekta uDait panchhi
nahi chahait achhi pijra,
karan uDab okar prkriti chhaik
nirbandh, nirvikar.
pijra sonak ho aaki lohak
pijra, pijra thik,
neek neek bhojan—
saras susvadu, manonukul
kahan jaga sakalai moh!
apan nirbal lol
aaki changurasan
pijrak phatakken toDi
uDi jaybak asaphal pryasme
panchhi apan niyatiken bhogait achhi.
hum niyatike pijrame
band chhi—ii satya achhi.
dhiya putak kautuk, sitaramak rat
hamar sharirak gherayal mon
pos kahan manait achhi!
suramya prkriti, neel harit akash
unmukt sihki, pushpit gaachh vrikshak Dari paat
kakhno kaऽ akarshit karait achhi
aa ten,
hamar pankhi kati del jait achhi.
ekar arth ii nahi je hum
uDऽ nahi chahait chhi.
hamar mon ehi pinjraken
toDi taDi uDi jaay chahait achhi
hum uDbaak cheshto karait chhi,
muda apan katal pankhi aa
apan chhekal paurush dekhi
hamar utsaah
chhatapta uthait achhi;
aa haral thakal monasan
maatr ekta shabd—
asphut shabd niklait achhi—
aah!
sajal sajayal chitapar
laal laal dhadhra beech
aasha akankshak kaphan oDha
hamar premken Dahi del gel.
prem ha ekta uDait panchhi
nahi chahait achhi pijra,
karan uDab okar prkriti chhaik
nirbandh, nirvikar.
pijra sonak ho aaki lohak
pijra, pijra thik,
neek neek bhojan—
saras susvadu, manonukul
kahan jaga sakalai moh!
apan nirbal lol
aaki changurasan
pijrak phatakken toDi
uDi jaybak asaphal pryasme
panchhi apan niyatiken bhogait achhi.
hum niyatike pijrame
band chhi—ii satya achhi.
dhiya putak kautuk, sitaramak rat
hamar sharirak gherayal mon
pos kahan manait achhi!
suramya prkriti, neel harit akash
unmukt sihki, pushpit gaachh vrikshak Dari paat
kakhno kaऽ akarshit karait achhi
aa ten,
hamar pankhi kati del jait achhi.
ekar arth ii nahi je hum
uDऽ nahi chahait chhi.
hamar mon ehi pinjraken
toDi taDi uDi jaay chahait achhi
hum uDbaak cheshto karait chhi,
muda apan katal pankhi aa
apan chhekal paurush dekhi
hamar utsaah
chhatapta uthait achhi;
aa haral thakal monasan
maatr ekta shabd—
asphut shabd niklait achhi—
aah!
स्रोत :
पुस्तक : एक गुलाबक लेल (पृष्ठ 37)रचनाकार : छत्रानन्द सिंह झा
प्रकाशन : नीलकण्ठ प्रकाशन, पटना
संस्करण : 1988
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.
