बगल धरे कजरौटा-डोकवा
बूढ़ी माई लगावैं बुकवा
कहैं दूध ई गुट कइ जाव
नाहीं तौ आ जाई बिगवा
कीचर-काचर कउवा खाय
दूध-भात मोर भइया खाय
दइकै काजर दूइनौ आँखी
एक डिठौना दियैं लगाय
जुरतै भाग हुवाँ से जाई
खेली धूरी-माटी मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
गोड़ मोड़ि आजी बैठावैं
घंता-मंता खूब खेलावैं
आँचर मा दुपकाय लियैं औ’
पौंढ़े-पौंढ़े गीत सुनावैं
घोरतइयाँ ताईं नंगाई
डाँट दियैं तौ चुप होय जाई
सुबुक-सुबुक हम बीदुर काढ़े
रोय-रोय खुब करी ढिठाई
फुसिलाय हमैं कनिया उठाय
टहरावैं टोलिया-टोलिया मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
ऊ दिन अबहूँ बाटै याद
मेला देखै कै फरियाद
घर मा फूटी कौड़ी नाहीं
रोई हम समझी न बात
रोवौ ना तनि जाओ मान
नाहीं तौ कउवा काटी कान
कनियाँ लइकै बूआ हमकां
उँगुरी-सीध देखावैं चाँद
लकड़सुन्घौवा पकरि लेअ थै
मेला वाले राही मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
तप्ता बारि सब सेकैं आँच
हम खेली औ’ खाई डाँट
खूब लगै कसि कै जब जाड़ा
कटकट-कटकट बोलै दाँत
पैरा बिछाय ओढ़ी कथरी
ठिठुर-ठिठुर बनि जाई गठरी
टीबी रोगी माई खाँसैं
पूरी देहियाँ खाली ठठरी
सिकहर टाँगा बासी खाई
रोटी नोन पियाजी मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
मासा लागैं सोय न जाय
काटैं उडुस बहुत खजुवाय
यक्कै बेना के के हाँकै
लागै गरमी सहि न जाय
उठी रात खुब पानी पीई
छींटा मारि बिछौना भेई
कबहुँ-कबहुँ राती मा उठिकै
फरवारे वल्ली जा सोई
ढुरुक-ढुरुक कहुँ चलै बयार
रहि–रहि लागै देहीं मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
गौधुरिया घेरै अन्हियार
कंडी लइकै माँगी आग
तान टेर बोलै करकच्ची
हुआँ-हुआँ चिल्लाय सियार
जुगुनू उड़ै गिनी हम तरई
बदरा लागै भागत मनई
झूरा परिगै पइया धान
सुनतै खून घटै यक परई
पढ़ी तो ढेबरी बुति-बुति जाय
तेल दिया न बाती मा
यकतनहा नीम कै पेड़ गवाह
बचा बा पाहीमाफी मा
bagal dhare kajrauta Dokva
buDhi mai lagavain bukva
kahain doodh ii gut kai jaav
nahin tau aa jai bigva
kichar kachar kauva khaay
doodh bhaat mor bhaiya khaay
daikai kajar duinau ankhi
ek Dithauna diyain lagay
juratai bhaag huvan se jai
kheli dhuri mati ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
goD moDi aaji baithavain
ghanta manta khoob khelavain
anchar ma dupkay liyain au’
paunDhe paunDhe geet sunavain
ghorataiyan tain nangai
Daant diyain tau chup hoy jai
subuk subuk hum bidur kaDhe
roy roy khub kari Dhithai
phusilay hamain kaniya uthaay
tahravain toliya toliya ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
uu din abhun batai yaad
mela dekhai kai phariyad
ghar ma phuti kauDi nahin
roi hum samjhi na baat
rovau na tani jao maan
nahin tau kauva kati kaan
kaniyan laikai bua hamkan
unguri seedh dekhavain chaand
lakaDsunghauva pakari lea thai
mela vale rahi ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
tapta bari sab sekain anch
hum kheli au’ khai Daant
khoob lagai kasi kai jab jaDa
katkat katkat bolai daant
paira bichhay oDhi kathri
thithur thithur bani jai gathri
tibi rogi mai khansain
puri dehiyan khali thathri
sikhar tanga basi khai
roti non piyaji ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
masa lagain soy na jaay
katain uDus bahut khajuvay
yakkai bena ke ke hankai
lagai garmi sahi na jaay
uthi raat khub pani pii
chhinta mari bichhauna bhei
kabahun kabahun rati ma uthikai
pharvare valli ja soi
Dhuruk Dhuruk kahun chalai bayar
rahi–rahi lagai dehin ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
gaudhuriya gherai anhiyar
kanDi laikai mangi aag
taan ter bolai karkachchi
huan huan chillay siyar
jugunu uDai gini hum tarii
badra lagai bhagat manii
jhura parigai paiya dhaan
sunatai khoon ghatai yak parii
paDhi to Dhebri buti buti jaay
tel diya na bati ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
bagal dhare kajrauta Dokva
buDhi mai lagavain bukva
kahain doodh ii gut kai jaav
nahin tau aa jai bigva
kichar kachar kauva khaay
doodh bhaat mor bhaiya khaay
daikai kajar duinau ankhi
ek Dithauna diyain lagay
juratai bhaag huvan se jai
kheli dhuri mati ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
goD moDi aaji baithavain
ghanta manta khoob khelavain
anchar ma dupkay liyain au’
paunDhe paunDhe geet sunavain
ghorataiyan tain nangai
Daant diyain tau chup hoy jai
subuk subuk hum bidur kaDhe
roy roy khub kari Dhithai
phusilay hamain kaniya uthaay
tahravain toliya toliya ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
uu din abhun batai yaad
mela dekhai kai phariyad
ghar ma phuti kauDi nahin
roi hum samjhi na baat
rovau na tani jao maan
nahin tau kauva kati kaan
kaniyan laikai bua hamkan
unguri seedh dekhavain chaand
lakaDsunghauva pakari lea thai
mela vale rahi ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
tapta bari sab sekain anch
hum kheli au’ khai Daant
khoob lagai kasi kai jab jaDa
katkat katkat bolai daant
paira bichhay oDhi kathri
thithur thithur bani jai gathri
tibi rogi mai khansain
puri dehiyan khali thathri
sikhar tanga basi khai
roti non piyaji ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
masa lagain soy na jaay
katain uDus bahut khajuvay
yakkai bena ke ke hankai
lagai garmi sahi na jaay
uthi raat khub pani pii
chhinta mari bichhauna bhei
kabahun kabahun rati ma uthikai
pharvare valli ja soi
Dhuruk Dhuruk kahun chalai bayar
rahi–rahi lagai dehin ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
gaudhuriya gherai anhiyar
kanDi laikai mangi aag
taan ter bolai karkachchi
huan huan chillay siyar
jugunu uDai gini hum tarii
badra lagai bhagat manii
jhura parigai paiya dhaan
sunatai khoon ghatai yak parii
paDhi to Dhebri buti buti jaay
tel diya na bati ma
yakatanha neem kai peD gavah
bacha ba pahimaphi ma
स्रोत :
पुस्तक : पाहीमाफी (पृष्ठ 139)
रचनाकार : आशाराम ‘जागरथ’
प्रकाशन : रश्मि प्रकाशन, लखनऊ
संस्करण : 2021
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.