एहि जगतमे कुसुम-कुंज जँ,
तँ कंटक-संकट किछु कम ने!
अनायास सौभाग्य सुलभ जँ
तँ समुचित उपभोग सुगम ने!
पुण्यवानकेँ दुखिया देखल,
पापी जनकेँ पाओल सुखिया!
गुणी व्यक्ति रहि जाथि उपेक्षित,
तिकड़मबाज बनल अछि मुखिया!
धूर्त्त-शिरोमणि सत्ताधारी,
त्यागक पाठ पढ़इ छथि ज्ञानी!
मूर्खक घरमे लक्ष्मी बइसलि,
पण्डित-प्रवर दरिद्र, अमानी!
कतहु चैन ने पाबइ छै नर,
आशा-तृष्णा-शरसँ वेधल!
एक फांस सँ जखनहि छूटल,
दोसरमे तखने उद्बेगल!
बान्हि आँखिपर पट्टी कोल्हुक
बरद-जकाँ ई सदिखन घूमय!
उड़ि-उड़ि विवश जहाजक पंछी
फेर जहाजे पर जा जूमय!
जीवन परवशताक नाम की?
तखन मिलब आनन्द असम्भव!
सुख-साधन मिलि जाय कदाचित,
फुलत ने शांति-कल्पतरु-पल्लव!
साधूकेँ प्रपंच ने भावय,
बढ़ल प्रपंची रंगमंचपर!
शांति-उपासक रहथु घरेमे,
चालू पुर्जा चढ़ल पंचपर!
देव रहथु बैसल मुँह बौने,
दनुज टीपि लऽ गेल अमृत-घट!
वैरागी वैराग-मगन जँ
अनुरागीपर सबटा संकट!
माया-मिथ्या जगत् एक ले,
दोसर ले सब किछु लौकिक थिक!
सपना थिक जँ एक दृष्टिमे,
दोसरमे पूरा भौतिक थिक!
नहि कोनो सीमा-रेखा छै?
नहि छै संधि-विन्दु की ओकर?
निराकार-साकारक संगम?
नहि की मिलन अगोचर गोचर?
जीअब भेल असंभव सज्जन
ले, जे सब किछु सहन करइ ऐ!
किन्तु, सरल सन्मार्ग छोड़ि कऽ
जे असत्य ने ग्रहण करइ ऐ!
वरण करइए स्वयं अभावक
पूजा, कष्ट-विपत्ति सहइए!
मानवता-कल्याण हेतु ओ
तइयो निशिदिन विकल रहइए!
जे सत्यक प्रकाशमे रहि कऽ
जीवन, स्वास्थ्य करइ अनुभव छथि!
परम अकिंचनतोमे अतुलित
संसारक पाबइ वैभव छथि!
ehi jagatme kusum kunj jan,
tan kantak sankat kichhu kam ne!
anayas saubhagya sulabh jan
tan samuchit upbhog sugam ne!
punyvanken dukhiya dekhal,
papi janken paol sukhiya!
guni vyakti rahi jathi upekshit,
tikaDambaj banal achhi mukhiya!
dhoortt shiromani sattadhari,
tyagak paath paDhai chhathi gyani!
murkhak gharme lakshmi baisali,
panDit pravar daridr, amani!
katahu chain ne pabai chhai nar,
aasha trishna sharasan vedhal!
ek phaans san jakhanahi chhutal,
dosarme takhne udbegal!
banhi ankhipar patti kolhuk
barad jakan ii sadikhan ghumay!
uDi uDi vivash jahajak panchhi
pher jahaje par ja jumay!
jivan paravashtak naam kee?
takhan milab anand asambhav!
sukh sadhan mili jaay kadachit,
phulat ne shanti kalpatru pallav!
sadhuken prpanch ne bhavay,
baDhal prpanchi rangmanchpar!
shanti upasak rahathu ghareme,
chalu purja chaDhal panchpar!
dev rahathu baisal munh baune,
danuj tipi laऽ gel amrit ghat!
vairagi vairag magan jan
anuragipar sabta sankat!
maya mithya jagat ek le,
dosar le sab kichhu laukik thik!
sapna thik jan ek drishtime,
dosarme pura bhautik thik!
nahi kono sima rekha chhai?
nahi chhai sandhi vindu ki okar?
nirakar sakarak sangam?
nahi ki milan agochar gochar?
jiab bhel asambhav sajjan
le, je sab kichhu sahn karai ai!
kintu, saral sanmarg chhoDi kaऽ
je asatya ne grhan karai ai!
varan karaiye svayan abhavak
puja, kasht vipatti sahaiye!
manavta kalyan hetu o
taiyo nishidin vikal rahaiye!
je satyak prkashme rahi kaऽ
jivan, svasthya karai anubhav chhathi!
param akinchantome atulit
sansarak pabai vaibhav chhathi!
ehi jagatme kusum kunj jan,
tan kantak sankat kichhu kam ne!
anayas saubhagya sulabh jan
tan samuchit upbhog sugam ne!
punyvanken dukhiya dekhal,
papi janken paol sukhiya!
guni vyakti rahi jathi upekshit,
tikaDambaj banal achhi mukhiya!
dhoortt shiromani sattadhari,
tyagak paath paDhai chhathi gyani!
murkhak gharme lakshmi baisali,
panDit pravar daridr, amani!
katahu chain ne pabai chhai nar,
aasha trishna sharasan vedhal!
ek phaans san jakhanahi chhutal,
dosarme takhne udbegal!
banhi ankhipar patti kolhuk
barad jakan ii sadikhan ghumay!
uDi uDi vivash jahajak panchhi
pher jahaje par ja jumay!
jivan paravashtak naam kee?
takhan milab anand asambhav!
sukh sadhan mili jaay kadachit,
phulat ne shanti kalpatru pallav!
sadhuken prpanch ne bhavay,
baDhal prpanchi rangmanchpar!
shanti upasak rahathu ghareme,
chalu purja chaDhal panchpar!
dev rahathu baisal munh baune,
danuj tipi laऽ gel amrit ghat!
vairagi vairag magan jan
anuragipar sabta sankat!
maya mithya jagat ek le,
dosar le sab kichhu laukik thik!
sapna thik jan ek drishtime,
dosarme pura bhautik thik!
nahi kono sima rekha chhai?
nahi chhai sandhi vindu ki okar?
nirakar sakarak sangam?
nahi ki milan agochar gochar?
jiab bhel asambhav sajjan
le, je sab kichhu sahn karai ai!
kintu, saral sanmarg chhoDi kaऽ
je asatya ne grhan karai ai!
varan karaiye svayan abhavak
puja, kasht vipatti sahaiye!
manavta kalyan hetu o
taiyo nishidin vikal rahaiye!
je satyak prkashme rahi kaऽ
jivan, svasthya karai anubhav chhathi!
param akinchantome atulit
sansarak pabai vaibhav chhathi!
स्रोत :
पुस्तक : सूर्यमुखी (पृष्ठ 73)
रचनाकार : आरसी प्रसाद सिंह
प्रकाशन : मैथिली अकादमी, पटना
संस्करण : 2011
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.