चउकट के बहरिए से भिखार
हाथ पसार, दाँत चिआर
लगवलस हाँक बरियार—
“एक मुट्ठी मिल जाए सरकार!
भीतरे
गँवे केहू से कहत रहन घर के मलिकार—
लाख के नीचे ना पहिआई बियाह के बवाल
फिरीज टीवी त चाहीं उपरवार
होखे सावँग त क लीं करार
ना त जाईं, हमरा कवन दरकार!”
सुन के,
काहे दो भिखरा लजा गइल
अपने में समेटा गइल
कहऽ भला, एगो हम बानी साला
छछनींला, खखनींला, हहरींला त माँगींला
आ एगो ई बा साला
माँगतो बा, उतरातो बा, गुरनातो बा, बघुआतो बा!
ईहे नू कहाला
अनपढ़ गँवार
आ पढ़ल-लिखल समझदार!
आछा, रहऽ रहऽ
भइल नू होस
जाग गइल जोस—
अरे स्साला एह बिल्डांग वाला
सुनाता कि ना?
ले आव नगद आठ आना
खिआव हमरा के
आ बान्ह दे मउगी खाती छाना
नाज दे बीन-चुन के एक कटोरा
नन्हका खाती लकठो दे एक खदोना।
सुनके, लाल-लाल आँख कइले
फुनुर-फुनुर नाक कइले
धावल आइल मलिकवा के पूता
धरवलस सट्-सट् पाँच जूता।
भिखरा के नीन टूटल
कसहूँ-कसहूँ छूटल
दूनों हाथ जूटल
मुँह से अँटक-अँटक के बोल फूटल—
सरकार,
सलामत रहे राउर कोठी
राउर फाटक
ई नकली भिखार
ना करे पावल
असली के नाटक
एह बूढ़ बलाय के जनि दीं धाका
बनल रहे राउर एलाका
रउआ माँगल करीं
घर में बोला-बोला के
हमहूँ माँगब
दुआरे-दुआरे पोंछ डोला-डोला के
का खा के रउआ के पाइब जी
रउआ मलिकारे
हम भिखारे कहाइब जी!
chaukat ke bahariye se bhikhar
haath pasar, daant chiar
lagavlas haank bariyar—
“ek mutthi mil jaye sarkar!
bhitre
ganve kehu se kahat rahan ghar ke malikar—
laakh ke niche na pahiaii biyah ke baval
phirij tivi ta chahin uparvar
hokhe savang ta ka leen karar
na ta jain, hamra kavan darkar!”
sun ke,
kahe do bhikhra laja gail
apne mein sameta gail
kahऽ bhala, ego hum bani sala
chhachhninla, khakhninla, hahrinla ta manginla
aa ego ii ba sala
mangato ba, utrato ba, gurnato ba, baghuato baa!
iihe nu kahala
anpaDh ganvar
aa paDhal likhal samajhdar!
achha, rahऽ rahऽ
bhail nu hos
jaag gail jos—
are ssala eh bilDang vala
sunata ki na?
le aav nagad aath aana
khiav hamra ke
aa baanh de maugi khati chhana
naaj de been chun ke ek katora
nanhka khati laktho de ek khadona.
sunke, laal laal ankh kaile
phunur phunur naak kaile
dhaval aail malikva ke puta
dharavlas sat sat paanch juta.
bhikhra ke neen tutal
kashun kashun chhutal
dunon haath jutal
munh se antak antak ke bol phutal—
sarkar,
salamat rahe raur kothi
raur phatak
ii nakli bhikhar
na kare paval
asli ke naatk
eh booDh balay ke jani deen dhaka
banal rahe raur elaka
raua mangal karin
ghar mein bola bola ke
hamhun mangab
duare duare ponchh Dola Dola ke
ka kha ke raua ke paib ji
raua malikare
hum bhikhare kahaib jee!
chaukat ke bahariye se bhikhar
haath pasar, daant chiar
lagavlas haank bariyar—
“ek mutthi mil jaye sarkar!
bhitre
ganve kehu se kahat rahan ghar ke malikar—
laakh ke niche na pahiaii biyah ke baval
phirij tivi ta chahin uparvar
hokhe savang ta ka leen karar
na ta jain, hamra kavan darkar!”
sun ke,
kahe do bhikhra laja gail
apne mein sameta gail
kahऽ bhala, ego hum bani sala
chhachhninla, khakhninla, hahrinla ta manginla
aa ego ii ba sala
mangato ba, utrato ba, gurnato ba, baghuato baa!
iihe nu kahala
anpaDh ganvar
aa paDhal likhal samajhdar!
achha, rahऽ rahऽ
bhail nu hos
jaag gail jos—
are ssala eh bilDang vala
sunata ki na?
le aav nagad aath aana
khiav hamra ke
aa baanh de maugi khati chhana
naaj de been chun ke ek katora
nanhka khati laktho de ek khadona.
sunke, laal laal ankh kaile
phunur phunur naak kaile
dhaval aail malikva ke puta
dharavlas sat sat paanch juta.
bhikhra ke neen tutal
kashun kashun chhutal
dunon haath jutal
munh se antak antak ke bol phutal—
sarkar,
salamat rahe raur kothi
raur phatak
ii nakli bhikhar
na kare paval
asli ke naatk
eh booDh balay ke jani deen dhaka
banal rahe raur elaka
raua mangal karin
ghar mein bola bola ke
hamhun mangab
duare duare ponchh Dola Dola ke
ka kha ke raua ke paib ji
raua malikare
hum bhikhare kahaib jee!
स्रोत :
पुस्तक : बेटी मरे त मरे कुँआर [भोजपुरी कविता-संग्रह] (पृष्ठ 9)रचनाकार : प्रकाश उदय
प्रकाशन : कौशल्या प्रकाशन, आरा
संस्करण : 1988
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.
