परबत से निकसी नयी नदी,
हयि धार तेज अउ टेढ़ी-मेढ़ि।
कसि ले पतवारु, उठाउ बाँसु,
मल्लाह, न तनिकिउ चिंता करु
अपने राम के सहारे पर
यह चली जायि डगमग डोंगिया।
उठि कयि तउ देखु स्यकार भवा।
सबिता की लयि कयि भ्याँट दउरु।
यह बाल-अरुन की सोभा लखु,
किरनिन का चूमि अमर ह्वयि जा।
हाँ-हाँ, राम के सहारे पर
यह चली जायि डगमग डोंगिया।
यह फसिलि गुलाबी जाड़े की,
घर-भीतर तक बसंतु फूला;
बिन खिली कलिन की अरघानइँ
चोरी ते मन च्वरायि भाजइँ।
तुइ नाउ-न्यवारा खेलु,राम पर
चली जायि डगमग डोंगिया।
दूध की नदी अन्हवायि रही
परभातु समीरन पर पउढ़ा।
महतारी की कनिया मा कसि-कसि
कूदि-कूदि अनंदु भरि ले!
यितनयि राम के सहारे पर
यह चली चलयि डगमग डोंगिया।
जब ठीक दुपहरी फूलि रही,
तब चमाचम्मु सब देखि परयि—
हयि अउघटु घाटु गहिर पानी
मुलु तुइ तउ कसि कयि फ्याँट बाँधु।
रहि-रहि राम के सहारे पर
यह चली जायि डगमग डोंगिया।
बरसाती बादर घूमि रहे,
बिजुली चमकयि कउँधा लपकयि;
बूड़ा बाढ़इ भुइँ-चालु चलयि,
चलु देखि-देखि न काँटु लगयि।
तोरे राम के सहारे पर,
यह चली जायि डगमग डोंगिया।
आसव के प्याला छलकि रहे,
तालन पर कँवला महकि रहे;
खिलि ले, खुलि ले, छकि ले, थकि ले,
मुलु तुइ जुआन, कुछु समुझि बूझि।
चलु–चलु राम के सहारे पर
यह चली जायि डगमग डोंगिया।
हरियरी किनारी, हरियरि सारी,
नद्दी-नरिया पहिंदे हयि।
बिरछिन की भरी जुआनी ते
सबु हरियर-हरियर चुआ परयि।
रसु ले राम के सहारे पर
यह चली जायि डगमग डोंगिया।
यह कामरूप की नगरी आयी
तुहिंका का तुइ काहे ड्यरु?
सबमा मिलिकयि सबते अलहिद
तुइ राम-राम का महारथी।
उयि पार देखु उयि पार देखु
हाँ, चली जायि डगमग डोंगिया।
नउका उइ बियावान पहुँची
जो ऊबड़-खाबड़ गंध-हीन।
भूतन का गड़बड़ देखि-देखि,
तुइ हँसि-हँसि दे छिन—भंगुर पर।
रटु राम-राम, रटु राम-राम,
तब चली जायि डगमग डोंगिया।
दिनकर तुर्रायि पछाँह अहा!
सोभा का सागरु उछरि रहा;
कस साँझ परी पखना फयिलाये
जलथल ऊपर नाचि रही।
राम का तमउ-गुनु-रूपु देखु,
बसि, चली जायि डगमग डोंगिया।
पानी बरफीला, पाला बरसयि
राति अँध्यरिया बनयि, रही,
तुइ तउ मतवाला माला लीन्हे,
आँखिन आँजे रतन जोति,
राम की दोहाई फूँकि-फूँकि
चलु चली जायि डगमग डोंगिया।
तुइ लिहे कमर किरपान राम की
अकरम गति पर का देखे!
न कहूँ डोंगिया, न कहूँ डबना
न कहूँ मइँ हउँ, न कहूँ तुइ हयि,
सबि राम-राम की माया की
यह चली जायि डगमग डोंगिया।
parbat se niksi nayi nadi,
hayi dhaar tej au teDhi meDhi.
kasi le patvaru, uthau bansu,
mallah, na tanikiu chinta karu
apne raam ke sahare par
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
uthi kayi tau dekhu sykaar bhava.
sabita ki layi kayi bhyaant dauru.
ye baal arun ki sobha lakhu,
kirnin ka chumi amar hvayi ja.
haan haan, raam ke sahare par
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
ye phasili gulabi jaDe ki,
ghar bhitar tak basantu phula;
bin khili kalin ki arghanain
chori te man chvrayi bhajain.
tui nau nyvara khelu,raam par
chali jayi Dagmag Dongiya.
doodh ki nadi anhvayi rahi
parbhatu samiran par pauDha.
mahtari ki kaniya ma kasi kasi
kudi kudi anandu bhari le!
yitanayi raam ke sahare par
ye chali chalayi Dagmag Dongiya.
jab theek dupahri phuli rahi,
tab chamachammu sab dekhi parayi—
hayi aughatu ghatu gahir pani
mulu tui tau kasi kayi phyaant bandhu.
rahi rahi raam ke sahare par
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
barsati badar ghumi rahe,
bijuli chamakayi kaundha lapakayi;
buDa baDhai bhuin chalu chalayi,
chalu dekhi dekhi na kantu lagayi.
tore raam ke sahare par,
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
aasav ke pyala chhalaki rahe,
talan par kanvala mahaki rahe;
khili le, khuli le, chhaki le, thaki le,
mulu tui juan, kuchhu samujhi bujhi.
chalu–chalu raam ke sahare par
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
hariyri kinari, hariyari sari,
naddi nariya pahinde hayi.
birchhin ki bhari juani te
sabu hariyar hariyar chua parayi.
rasu le raam ke sahare par
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
ye kamrup ki nagri aayi
tuhinka ka tui kahe Dyaru?
sabma milikayi sabte alhid
tui raam raam ka maharathi.
uyi paar dekhu uyi paar dekhu
haan, chali jayi Dagmag Dongiya.
nauka ui biyavan pahunchi
jo uubaD khabaD gandh heen.
bhutan ka gaDbaD dekhi dekhi,
tui hansi hansi de chhin—bhangur par.
ratu raam raam, ratu raam raam,
tab chali jayi Dagmag Dongiya.
dinkar turrayi pachhanh aha!
sobha ka sagaru uchhari raha;
kas saanjh pari pakhna phayilaye
jalthal uupar nachi rahi.
raam ka tamau gunu rupu dekhu,
basi, chali jayi Dagmag Dongiya.
pani barphila, pala barasayi
rati andhyriya banayi, rahi,
tui tau matvala mala linhe,
ankhin anje ratan joti,
raam ki dohai phunki phunki
chalu chali jayi Dagmag Dongiya.
tui lihe kamar kirpan raam ki
akram gati par ka dekhe!
na kahun Dongiya, na kahun Dabna
na kahun main haun, na kahun tui hayi,
sabi raam raam ki maya ki
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
parbat se niksi nayi nadi,
hayi dhaar tej au teDhi meDhi.
kasi le patvaru, uthau bansu,
mallah, na tanikiu chinta karu
apne raam ke sahare par
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
uthi kayi tau dekhu sykaar bhava.
sabita ki layi kayi bhyaant dauru.
ye baal arun ki sobha lakhu,
kirnin ka chumi amar hvayi ja.
haan haan, raam ke sahare par
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
ye phasili gulabi jaDe ki,
ghar bhitar tak basantu phula;
bin khili kalin ki arghanain
chori te man chvrayi bhajain.
tui nau nyvara khelu,raam par
chali jayi Dagmag Dongiya.
doodh ki nadi anhvayi rahi
parbhatu samiran par pauDha.
mahtari ki kaniya ma kasi kasi
kudi kudi anandu bhari le!
yitanayi raam ke sahare par
ye chali chalayi Dagmag Dongiya.
jab theek dupahri phuli rahi,
tab chamachammu sab dekhi parayi—
hayi aughatu ghatu gahir pani
mulu tui tau kasi kayi phyaant bandhu.
rahi rahi raam ke sahare par
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
barsati badar ghumi rahe,
bijuli chamakayi kaundha lapakayi;
buDa baDhai bhuin chalu chalayi,
chalu dekhi dekhi na kantu lagayi.
tore raam ke sahare par,
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
aasav ke pyala chhalaki rahe,
talan par kanvala mahaki rahe;
khili le, khuli le, chhaki le, thaki le,
mulu tui juan, kuchhu samujhi bujhi.
chalu–chalu raam ke sahare par
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
hariyri kinari, hariyari sari,
naddi nariya pahinde hayi.
birchhin ki bhari juani te
sabu hariyar hariyar chua parayi.
rasu le raam ke sahare par
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
ye kamrup ki nagri aayi
tuhinka ka tui kahe Dyaru?
sabma milikayi sabte alhid
tui raam raam ka maharathi.
uyi paar dekhu uyi paar dekhu
haan, chali jayi Dagmag Dongiya.
nauka ui biyavan pahunchi
jo uubaD khabaD gandh heen.
bhutan ka gaDbaD dekhi dekhi,
tui hansi hansi de chhin—bhangur par.
ratu raam raam, ratu raam raam,
tab chali jayi Dagmag Dongiya.
dinkar turrayi pachhanh aha!
sobha ka sagaru uchhari raha;
kas saanjh pari pakhna phayilaye
jalthal uupar nachi rahi.
raam ka tamau gunu rupu dekhu,
basi, chali jayi Dagmag Dongiya.
pani barphila, pala barasayi
rati andhyriya banayi, rahi,
tui tau matvala mala linhe,
ankhin anje ratan joti,
raam ki dohai phunki phunki
chalu chali jayi Dagmag Dongiya.
tui lihe kamar kirpan raam ki
akram gati par ka dekhe!
na kahun Dongiya, na kahun Dabna
na kahun main haun, na kahun tui hayi,
sabi raam raam ki maya ki
ye chali jayi Dagmag Dongiya.
स्रोत :
पुस्तक : पढ़ीस ग्रंथावली (पृष्ठ 93)
संपादक : डॉ. रामविलास शर्मा, युक्तिभद्र दीक्षित
रचनाकार : बलभद्रप्रसाद दीक्षित 'पढ़ीस'
प्रकाशन : उत्तर प्रदेश हिन्दी संस्थान, लखनऊ
संस्करण : 1998
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.