कोन देशमे हमर वास नहि,
कोन कालमे हम नहि रहलहुँ!
पानि कोन घाटक नहि पीलहुँ,
कोन नदीक धार नहि बहलहुँ?
अछि अनादि इतिहास हमर,
भूगोल हमर लीलालय-प्रांगण।
मन्दिर मस्जिद आ गिरिजाघर
हमर चेतना केर निकेतन।
गौर, श्याम, पीताभ कतहुँ हम,
कतहु घोर काजर-सन कारी।
अनगिन भूषा-वेश हमर अछि,
एक रूपमे नर आ नारी।
ग्राम, नगर, पथ, हमर मनोरथ,
कला, सभ्यता, संस्कृति-ग्राहक।
आगम, निगम, काव्य, स्मृति, दर्शन,
नाटक, नृत्य केर संवाहक।
जाहि मार्गसँ हमर वाहिनी
चलल, बनल से तीर्थ-तपोवन।
युग-प्रवाह भऽ गेल अग्रसर
चरण-चिह्न पर हमर चिरंतन।
नील नदी तट पर 'पीरामिड'
कीर्ति-पताका हमरे फहरय।
गंगा, गोदावरी, सिन्धु—
घाटीमे हमरे गर्जन घहरय।
परम पुनीत हमर आश्रम छल
गूँजि उठल ओंकार मन्त्र लऽ।
साम-गान गाबैत छला सुर
यज्ञ-भूमिमे सोम-पान कऽ।
अमृत हेरि हम आनल भूपर,
पाथरमे देवत्व उतारल।
वायु-यान, विद्युत, अणु ऊर्जा,
अंतरिक्षमे झंडा गाड़ल।
द्वीप-द्वीपकेँ सेतु-बंधसँ
जोड़ि देल हम सागर-चारी
चन्द्र-लोक धरि रोपि पयर हम
घूमि रहल छी गगन-विहारी।
शासन, शिल्प, न्याय निर्माता,
राजनीति, विज्ञान-विनायक।
राजतंत्रसँ साम्यवाद धरि
हम स्वतंत्रता-गीता-गायक।
हिन्दू कतहु, कतहु ईसाई;
मुसलमान कहबैत कतहु छी।
भारतीय, चीनी, जापानी,
परिचयमे जनबैत कतहु छी।
मुदा, रक्त तऽ वैह देहमे;
एक हृदयमे प्राणस्पन्दन।
भाषा, धर्म, अनेक पथ-मत;
मुदा, एक दुख-सुख, जग-जीवन।
युद्ध, कलह, विद्वेष घृणा,
संहार, शोक, संताप, पराजय,
दानवता ई सब दुर्गुणसँ
हमर विरोध करैए निर्दय।
हम मानवता छी, तथापि हम
आगाँ सदा बढ़ैत रहय छी।
सत्य, अहिंसा, करुणा, मैत्री,
प्रेमक पाठ पढ़ैत रहय छी।
kon deshme hamar vaas nahi,
kon kalme hum nahi rahalahun!
pani kon ghatak nahi pilahun,
kon nadik dhaar nahi bahalahun?
achhi anadi itihas hamar,
bhugol hamar lilalay prangan.
mandir masjid aa girijaghar
hamar chetna ker niketan.
gaur, shyaam, pitabh kathun hum,
katahu ghor kajar san kari.
angin bhusha vesh hamar achhi,
ek rupme nar aa nari.
gram, nagar, path, hamar manorath,
kala, sabhyata, sanskriti grahak.
aagam, nigam, kavya, smriti, darshan,
naatk, nritya ker sanvahak.
jahi margasan hamar vahini
chalal, banal se teerth tapovan.
yug pravah bhaऽ gel agrasar
charan chihn par hamar chirantan.
neel nadi tat par piramiD
kirti pataka hamre phahray.
ganga, godavari, sindhu—
ghatime hamre garjan ghahray.
param punit hamar ashram chhal
gunji uthal onkaar mantr laऽ.
saam gaan gabait chhala sur
yagya bhumime som paan kaऽ.
amrit heri hum aanal bhupar,
patharme devatv utaral.
vayu yaan, vidyut, anu uurja,
antrikshme jhanDa gaDal.
dveep dvipken setu bandhasan
joDi del hum sagar chari
chandr lok dhari ropi payar hum
ghumi rahal chhi gagan vihari.
shasan, shilp, nyaay nirmata,
rajaniti, vigyan vinayak.
rajatantrasan samyavad dhari
hum svtantrta gita gayak.
hindu katahu, katahu iisai;
musalman kahbait katahu chhi.
bharatiy, chini, japani,
parichayme janbait katahu chhi.
muda, rakt taऽ vaih dehme;
ek hridayme pranaspandan.
bhasha, dharm, anek path mat;
muda, ek dukh sukh, jag jivan.
yuddh, kalah, vidvesh ghrina,
sanhar, shok, santap, parajay,
danavta ii sab durgunasan
hamar virodh karaiye nirday.
hum manavta chhi, tathapi hum
agan sada baDhait rahay chhi.
satya, ahinsa, karuna, maitri,
premak paath paDhait rahay chhi.
kon deshme hamar vaas nahi,
kon kalme hum nahi rahalahun!
pani kon ghatak nahi pilahun,
kon nadik dhaar nahi bahalahun?
achhi anadi itihas hamar,
bhugol hamar lilalay prangan.
mandir masjid aa girijaghar
hamar chetna ker niketan.
gaur, shyaam, pitabh kathun hum,
katahu ghor kajar san kari.
angin bhusha vesh hamar achhi,
ek rupme nar aa nari.
gram, nagar, path, hamar manorath,
kala, sabhyata, sanskriti grahak.
aagam, nigam, kavya, smriti, darshan,
naatk, nritya ker sanvahak.
jahi margasan hamar vahini
chalal, banal se teerth tapovan.
yug pravah bhaऽ gel agrasar
charan chihn par hamar chirantan.
neel nadi tat par piramiD
kirti pataka hamre phahray.
ganga, godavari, sindhu—
ghatime hamre garjan ghahray.
param punit hamar ashram chhal
gunji uthal onkaar mantr laऽ.
saam gaan gabait chhala sur
yagya bhumime som paan kaऽ.
amrit heri hum aanal bhupar,
patharme devatv utaral.
vayu yaan, vidyut, anu uurja,
antrikshme jhanDa gaDal.
dveep dvipken setu bandhasan
joDi del hum sagar chari
chandr lok dhari ropi payar hum
ghumi rahal chhi gagan vihari.
shasan, shilp, nyaay nirmata,
rajaniti, vigyan vinayak.
rajatantrasan samyavad dhari
hum svtantrta gita gayak.
hindu katahu, katahu iisai;
musalman kahbait katahu chhi.
bharatiy, chini, japani,
parichayme janbait katahu chhi.
muda, rakt taऽ vaih dehme;
ek hridayme pranaspandan.
bhasha, dharm, anek path mat;
muda, ek dukh sukh, jag jivan.
yuddh, kalah, vidvesh ghrina,
sanhar, shok, santap, parajay,
danavta ii sab durgunasan
hamar virodh karaiye nirday.
hum manavta chhi, tathapi hum
agan sada baDhait rahay chhi.
satya, ahinsa, karuna, maitri,
premak paath paDhait rahay chhi.
स्रोत :
पुस्तक : सूर्यमुखी (पृष्ठ 13)
रचनाकार : आरसी प्रसाद सिंह
प्रकाशन : मैथिली अकादमी, पटना
संस्करण : 2011
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.