दिन भरिक यात्राक ठेहीसँ झमारल
पहाड़क ओहि पार
जखन मिझाय लगैत अछि सुरुज
स्त्रीगणक हेंज घुरय लगैत अछि घर दिस
पहाड़सँ घर घुरैत स्त्रीक छिट्टामे
बैसि रहैत अछि सुरुज
थाकल जाधरि पहुँचैत अछि घर
सुरुज ओकर छिट्टासँ उतरि
घरक डिबिया बनि जरय लगैत अछि स्मित
स्त्रीक घर घुरब
दरमाहा अयबाक सूचना सन होइत अछि
घरक सभ जरूरी काज
जागि जाइत अछि अपन हिस्साक लेल
माल-मवेसी ताकय लगैत अछि हरियरी
उपासल चूल्हिमे हठात
सुनगय लगैत अछि जारनि-काठी
साँझ-बातीक आबेससँ
छँटय लगैत अछि आँगनक उदासी
काजसँ घर घुरैत स्त्री
बनबैत अछि
एकैसम सदीक
सभसँ प्रभावकारी शब्दावली
पहाड़पर धान रोपैत स्त्रीगण
कोरसमे गबैत अछि 'असारे गीत'
माटि-पानिक प्रार्थनासँ
चतुर्दिक विभोर भ' उठैत अछि पहाड़
पहाड़पर धान रोपैत स्त्री
होइत अछि
पहाड़क इंद्रधनुष
पहाड़ी स्त्री जखन करैत अछि शृंगार
सुरुज तोड़ि अनैत अछि गुरांसक ठाढ़िसँ
खोपामे खोंसि लैत अछि
एक टा थोका लाली गुरांसक
खोपामे लाली गुरांसक थोका खोंसने
लाल रंगक साड़ी पहिरने
जखन हाथमे थम्हैत अछि हाँसू
लगैत अछि जेना अकासक नीलिमामे
दूरस्थ पहाड़पर
फहरा रहल हो नेपालक राष्ट्रीय ध्वज
विगुम बाटपर चलैत
अपन पीठपर बच्चाकें लादि
ल' जाइत अछि इसकुल
अभाव गढ़ैत अछि एकर काया
पहाड़ सींचैत अछि एकर धैरज
काल्हि यैह बच्चा गोरखा जबान बनि
पहाड़ जकाँ ठाढ़ होयत मैदानमे
एहने सन होइत अछि पहाड़ी स्त्रीक दुनिया
एहिना होइत अछि दुनियाक परिधिक विस्तार
अपन सबल उपस्थितिसँ
ओ बदलि रहल अछि कतिपय पुरातन परिभाषा
ओ पूजैत अछि पहाड़कें
पहाड़ ओकर पिता छैक आ पितर सेहो
आपदा-उल्लासक खिस्सा सुनैत
पहाड़क किंवदंतीमे जीबैत
लिखैत अछि स्त्री विमर्शक नवल अध्याय
किंवदंतीसँ इतर
din bharik yatrak thehisan jhamaral
pahaDak ohi paar
jakhan mijhay lagait achhi suruj
strignak henj ghuray lagait achhi ghar dis
pahaDasan ghar ghurait streek chhittame
baisi rahait achhi suruj
thakal jadhari pahunchait achhi ghar
suruj okar chhittasan utari
gharak Dibiya bani jaray lagait achhi smit
streek ghar ghurab
darmaha aybak suchana san hoit achhi
gharak sabh jaruri kaaj
jagi jait achhi apan hissak lel
maal mavesi takay lagait achhi hariyri
upasal chulhime hathat
sungay lagait achhi jarani kathi
saanjh batik abesasan
chhantay lagait achhi anganak udasi
kajasan ghar ghurait stri
banbait achhi
ekaisam sadik
sabhasan prabhavakari shabdavali
pahaDpar dhaan ropait strigan
korasme gabait achhi asare geet
mati panik prarthanasan
chaturdik vibhor bha uthait achhi pahaD
pahaDpar dhaan ropait stri
hoit achhi
pahaDak indradhnush
pahaDi stri jakhan karait achhi shringar
suruj toDi anait achhi guransak thaDhisan
khopame khonsi lait achhi
ek ta thoka lali guransak
khopame lali guransak thoka khonsne
laal rangak saDi pahirne
jakhan hathme thamhait achhi hansu
lagait achhi jena akasak nilimame
durasth pahaDpar
phahra rahal ho nepalak rashtriy dhvaj
vigum batpar chalait
apan pithpar bachchaken ladi
la jait achhi iskul
abhav gaDhait achhi ekar kaya
pahaD sinchait achhi ekar dhairaj
kalhi yaih bachcha gorakha jaban bani
pahaD jakan thaaDh hoyat maidanme
ehne san hoit achhi pahaDi streek duniya
ehina hoit achhi duniyak paridhik vistar
apan sabal upasthitisan
o badali rahal achhi katipay puratan paribhasha
o pujait achhi pahaDken
pahaD okar pita chhaik aa pitar seho
apada ullasak khissa sunait
pahaDak kinvdantime jibait
likhait achhi stri vimarshak naval adhyay
kinvadantisan itar
din bharik yatrak thehisan jhamaral
pahaDak ohi paar
jakhan mijhay lagait achhi suruj
strignak henj ghuray lagait achhi ghar dis
pahaDasan ghar ghurait streek chhittame
baisi rahait achhi suruj
thakal jadhari pahunchait achhi ghar
suruj okar chhittasan utari
gharak Dibiya bani jaray lagait achhi smit
streek ghar ghurab
darmaha aybak suchana san hoit achhi
gharak sabh jaruri kaaj
jagi jait achhi apan hissak lel
maal mavesi takay lagait achhi hariyri
upasal chulhime hathat
sungay lagait achhi jarani kathi
saanjh batik abesasan
chhantay lagait achhi anganak udasi
kajasan ghar ghurait stri
banbait achhi
ekaisam sadik
sabhasan prabhavakari shabdavali
pahaDpar dhaan ropait strigan
korasme gabait achhi asare geet
mati panik prarthanasan
chaturdik vibhor bha uthait achhi pahaD
pahaDpar dhaan ropait stri
hoit achhi
pahaDak indradhnush
pahaDi stri jakhan karait achhi shringar
suruj toDi anait achhi guransak thaDhisan
khopame khonsi lait achhi
ek ta thoka lali guransak
khopame lali guransak thoka khonsne
laal rangak saDi pahirne
jakhan hathme thamhait achhi hansu
lagait achhi jena akasak nilimame
durasth pahaDpar
phahra rahal ho nepalak rashtriy dhvaj
vigum batpar chalait
apan pithpar bachchaken ladi
la jait achhi iskul
abhav gaDhait achhi ekar kaya
pahaD sinchait achhi ekar dhairaj
kalhi yaih bachcha gorakha jaban bani
pahaD jakan thaaDh hoyat maidanme
ehne san hoit achhi pahaDi streek duniya
ehina hoit achhi duniyak paridhik vistar
apan sabal upasthitisan
o badali rahal achhi katipay puratan paribhasha
o pujait achhi pahaDken
pahaD okar pita chhaik aa pitar seho
apada ullasak khissa sunait
pahaDak kinvdantime jibait
likhait achhi stri vimarshak naval adhyay
kinvadantisan itar
स्रोत :
पुस्तक : नेपथ्यसँ अबैत हाक (पृष्ठ 31)रचनाकार : विकास वत्सनाभ
प्रकाशन : किसुन संकल्प लोक, सुपौल
संस्करण : 2025
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.
