नेपालक धनकुट्टासँ
मिथिलाक गोरहो घाट धरि
वैदिककालीन धर्ममूला
आ, बौद्धकालीन धम्ममूला
जे सहस्राब्दीक जीह-ठोरसँ घसाइत-घसाइत
धेमुराक नाम धरेने अछि
ओ धेमुरा मात्र
एकगोट नदिये नहि थिकीह
ई थिकीह कोनो युगक
स्वर्णिम सभ्यता-संस्कृतिक पहिचान
जतय डुबकी लगाकऽ
अष्टावक्र पओने छलाह स्वास्थ्य लाभ
आ, परमहंस लक्ष्मीनाथ
नेनपनेसँ करैत छलाह जलक्रीड़ा
सीखैत छलाह
पानिक शिरा-भाटाक चालिसँ
हठ योगक दाँव-पेंच
पानिये पर पलथा मारि
साधैत छलाह आठो सिद्धि
जकर कोखिक
निर्मल पानिमे
बसैत रहै किसिम-किसिमक
माछ, काछु, सोंसि नकार आ गोहि
कछेरक काश-झौआ
आ, पटेरक झोंझिमे
राजा बनैली आ बरुआरीक
राइफिलक आवाजसँ
चरगन होइत रहै
चिड़ै-चुनमुनीक संग
बाघ, हरिण, नीलगाय आ बनैया सुग्गर
तहिया मल्हनी परगनाक
बलहा ग्राममे
(उत्तरी अक्षांश-26.07247
पूर्वी देशांतर 86.54473)
धेमुरा धारपर
कुहली पुल रहै
ईस्ट इण्डिया कम्पनीक बनाओल
जे जोड़ैत रहै विदेहकेँ
तिरहुत आ पुण्ड्रवर्द्धनसँ
तामाक सैकड़ो खाम्हपर
घनेरक-घनेर रहै लोहाक गाटर
बीहैत रहै बीस हाथ गँहीर पानि
एहेन रहै धेमुराक शान
सन् 1922 मे कोशीक एकटा फोंड़ी
मिललै घेमुरामे
सन् 1931 मे
धेमुराकेँ गीर गेलै कोशी
आ, धेमुरे बनि गेलै
कोशीक मुख्य प्रवाह
पानि जे धकियाबै
सहस्राब्दीक बूढ़ पुलकेँ
ताहिसँ निकलै सिसकीक आवाज
जहिना-जहिना बढ़ल गेलै
पानिक धकियायब
तहिना-तहिना बढ़ल गेलै
पुलक कनबाक सिसकी
आ, से एहेन भियाओन जे
जेना धेमुरा कछेरक समस्त जीव-जन्तुक
एक्के संग कनबाक स्वर सुनि
रातिकेँ डेराइत रहै
मनुक्खक संगे-संग
आनो जीव-जन्तु आ चिड़ै-चुनमुनी
पुलक करुण क्रंदनसँ
1937 मे टुटि गेलै पुल
चुप भऽ गेलै रोदनक स्वर
मेट गेलै कुहली पुलक नामो-निशान
डूबय लागलै हाथी पर्यन्त
1942 धरि
अनचिन्हार बनल रहल
धेमुराक अस्तित्व
जे एखन बरसाती नाला बनल अछि
फुलक भग्नावशेष गाटर सभ
एहि अरोपट्टा-परोपट्टाक
इनार-पोखरिक संग
धोबिघट्टामे
धोबियाक पाट बनल
तामाक खाम्ह सभ
अधरतियामे उखड़ि
जमींदार लोकनिक
अगुआड़-पछुआड़मे
खधिगरुआ बनि
अपन
डायमण्ड वा प्लेटिनम जुबली वर्ष
मनेबाक लेल
भारत आ बिहार सरकारक
इतिहास आ पुरातत्व विभागक
पुरोधा लोकनिकेँ
नोत-हकार पुरबाक लेल
बोकिया रहल अछि...।
nepalak dhanakuttasan
mithilak gorho ghaat dhari
vaidikkalin dharmmula
aa, bauddhkalin dhammmula
je sahasrabdik jeeh thorasan ghasait ghasait
dhemurak naam dharene achhi
o dhemura maatr
ekgot nadiye nahi thikih
ii thikih kono yugak
svarnim sabhyata sanskritik pahichan
jatay Dubki lagakऽ
ashtavakr paone chhalah svasthya laabh
aa, paramhans lakshminath
nenapanesan karait chhalah jalakriDa
sikhait chhalah
panik shira bhatak chalisan
hath yogak daanv pench
paniye par paltha mari
sadhait chhalah aatho siddhi
jakar kokhik
nirmal panime
basait rahai kisim kisimak
maachh, kachhu, sonsi nakar aa gohi
kachherak kaash jhaua
aa, paterak jhonjhime
raja banaili aa baruarik
raiphilak avajasan
chargan hoit rahai
chiDai chunamunik sang
baagh, harin, nilgay aa banaiya suggar
tahiya malhani paragnak
balha gramme
(uttari akshansh 26. 07247
purvi deshantar 86. 54473)
dhemura dharpar
kuhli pul rahai
iist inDiya kampnik banaol
je joDait rahai videhken
tirhut aa punDravarddhanasan
tamak saikDo khamhpar
ghanerak ghaner rahai lohak gatar
bihait rahai bees haath ganhir pani
ehen rahai dhemurak shaan
san 1922 mae koshik ekta phonDi
milalai ghemurame
san 1931 mae
dhemuraken geer gelai koshi
aa, dhemure bani gelai
koshik mukhya pravah
pani je dhakiyabai
sahasrabdik booDh pulken
tahisan nikalai siskik avaj
jahina jahina baDhal gelai
panik dhakiyayab
tahina tahina baDhal gelai
pulak kanbak siski
aa, se ehen bhiyaon je
jena dhemura kachherak samast jeev jantuk
ekke sang kanbak svar suni
ratiken Derait rahai
manukkhak sange sang
aano jeev jantu aa chiDai chunamuni
pulak karun krandanasan
1937 mae tuti gelai pul
chup bhaऽ gelai rodnak svar
met gelai kuhli pulak namo nishan
Dubay lagalai hathi paryant
1942 dhari
anchinhar banal rahal
dhemurak astitv
je ekhan barsati nala banal achhi
phulak bhagnavashesh gatar sabh
ehi aropatta paropattak
inaar pokhrik sang
dhobighattame
dhobiyak paat banal
tamak khaamh sabh
adharatiyame ukhaDi
jamindar loknik
aguaD pachhuaDme
khadhigarua bani
apan
DaymanD va pletinam jubli varsh
manebak lel
bharat aa bihar sarkarak
itihas aa puratatv vibhagak
purodha lokaniken
not hakar purbak lel
bokiya rahal achhi. . . .
nepalak dhanakuttasan
mithilak gorho ghaat dhari
vaidikkalin dharmmula
aa, bauddhkalin dhammmula
je sahasrabdik jeeh thorasan ghasait ghasait
dhemurak naam dharene achhi
o dhemura maatr
ekgot nadiye nahi thikih
ii thikih kono yugak
svarnim sabhyata sanskritik pahichan
jatay Dubki lagakऽ
ashtavakr paone chhalah svasthya laabh
aa, paramhans lakshminath
nenapanesan karait chhalah jalakriDa
sikhait chhalah
panik shira bhatak chalisan
hath yogak daanv pench
paniye par paltha mari
sadhait chhalah aatho siddhi
jakar kokhik
nirmal panime
basait rahai kisim kisimak
maachh, kachhu, sonsi nakar aa gohi
kachherak kaash jhaua
aa, paterak jhonjhime
raja banaili aa baruarik
raiphilak avajasan
chargan hoit rahai
chiDai chunamunik sang
baagh, harin, nilgay aa banaiya suggar
tahiya malhani paragnak
balha gramme
(uttari akshansh 26. 07247
purvi deshantar 86. 54473)
dhemura dharpar
kuhli pul rahai
iist inDiya kampnik banaol
je joDait rahai videhken
tirhut aa punDravarddhanasan
tamak saikDo khamhpar
ghanerak ghaner rahai lohak gatar
bihait rahai bees haath ganhir pani
ehen rahai dhemurak shaan
san 1922 mae koshik ekta phonDi
milalai ghemurame
san 1931 mae
dhemuraken geer gelai koshi
aa, dhemure bani gelai
koshik mukhya pravah
pani je dhakiyabai
sahasrabdik booDh pulken
tahisan nikalai siskik avaj
jahina jahina baDhal gelai
panik dhakiyayab
tahina tahina baDhal gelai
pulak kanbak siski
aa, se ehen bhiyaon je
jena dhemura kachherak samast jeev jantuk
ekke sang kanbak svar suni
ratiken Derait rahai
manukkhak sange sang
aano jeev jantu aa chiDai chunamuni
pulak karun krandanasan
1937 mae tuti gelai pul
chup bhaऽ gelai rodnak svar
met gelai kuhli pulak namo nishan
Dubay lagalai hathi paryant
1942 dhari
anchinhar banal rahal
dhemurak astitv
je ekhan barsati nala banal achhi
phulak bhagnavashesh gatar sabh
ehi aropatta paropattak
inaar pokhrik sang
dhobighattame
dhobiyak paat banal
tamak khaamh sabh
adharatiyame ukhaDi
jamindar loknik
aguaD pachhuaDme
khadhigarua bani
apan
DaymanD va pletinam jubli varsh
manebak lel
bharat aa bihar sarkarak
itihas aa puratatv vibhagak
purodha lokaniken
not hakar purbak lel
bokiya rahal achhi. . . .
स्रोत :
पुस्तक : झुझुआन होइत गाम (मैथिली कविता-संग्रह) (पृष्ठ 75)रचनाकार : रघुनाथ मुखिया
प्रकाशन : नवारम्भ, पटना/मधुबनी
संस्करण : 2018
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.
