बहुत झुकओलहुँ आब ने चलते घाड़ झुकओने काज
अइसँ नीचा किछु नहि चाही, चाही मिथिला राज॥
बहुतहु दिनसँ बहुतहु विधिसँ चुट्टी बिठुआ काटल
अपन जिद्दकेँ अपनहुँसँ भल, उच्चासनपर राखल
फिकिर कयल नहि ककरा हाथेँ, कत्ते नाक कटायल
गमा देल अपनेसँ सबटा, तखन बात बुझायल।
चेतू आबहु, चलू शेष जँ, कोनो गत्रमे लाज
अइसँ नीचा किछु नहि चाही, चाही मिथिला राज॥
कान अपन छल कौआ लऽ गेल, कानो अनके सूनत
बासन चाटि रहल अछि कुकुर, सेहो आने रोमत
आनक आस भरोसक बल निज हाथ हाथ पर धरबे
तकितहि तँ रहि गेलहुँ आइ धरि, अहिना टुक-टुक तकबे।
पाथर केर चश्मा जुनि पहिरू, फनिगा लाग बाज
अइसँ नीचा किछु नहि चाही, चाही मिथिला राज॥
पुश्त-पुश्तसँ चार सटल अछि, तैयो आन कोना ओ
एकहि चूल्हिक रान्हल खाइ छी, तैयो आन कोना ओ
नीक बेजायमे सदिखन साझी, तैयो आन कोना ओ
काकी, बाबी, बाबा एके, तैयो आन कोना ओ?
दुष्ट बुद्धि बहकओलक बहुतहु, सोचू सकल समाज
अइसँ नीचा किछु नहि चाही, चाही मिथिला राज॥
बहुत लगाओल नारा तैयो, कत्तहु चूकि रहल छी
जाधरि सम्हरि सङोर ने होयत, मिथ्या भूकि रहल छी
चूक कतहु कयलहुँ अछि निश्चय, बाबू एकरा मानू
मुदा चेति जँ औखन चलबे, लक्ष्य सिद्ध अछि मानू।
तुच्छ प्राण उत्सर्ग अभिलाषक, दीपशिखा अछि ब्याज
अइसँ नीचा किछु नहि चाही, चाही मिथिला राज॥
कोन गामसँ पूब ने के अछि, के पूबा, पछिमाहा
उत्तर-दक्षिण के ने बसैए, के उतरा, दछिनाहा?
जेठहुसँ केओ जेठ होइत अछि, केओ नहि खाँटी बड़का
पैघ-छोट सबसँ छी सबक्यौ, केओ नहि छुच्छे छोटका।
भेद कराबय भेदबा नङटा, ओढ़ि लबादा गाँज
अइसँ नीचा किछु नहि चाही, चाही मिथिला राज॥
भाषा-संस्कृति श्री मिथिला के, अपना ढंग सजायब
नहरि सड़क बिजली उद्योगक, सबतरि जाल ओछायब
ज्ञान बेद विज्ञानक गरिमा, थिक परिचय मिथिला के
अवसर एक समानक सपना, थिक अपना मिथिला के।
मथल शत्रु तेँ मैथिल हम, पुनि देर करक नहि काज
अइसँ नीचा किछु नहि चाही, चाही मिथिला राज॥
अपन आँगन, बाड़ी अपन, आ अपन खरिहान
तुलसी चौरा नव गोसाउनि, खेतक नवका धान
नव नीपल गोधन नव घर-घर, गाड़ल नवका मेह
नव क्षितिज केर नव माटि पर, सबहिक नवका गेह।
नव समाज, नव ज्योति हेम हित, सिरजल नव खराज
अइसँ नीचा किछु नहि चाही चाही मिथिला राज॥
bahut jhukaolahun aab ne chalte ghaaD jhukaone kaaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
bahutahu dinasan bahutahu vidhisan chutti bithua katal
apan jiddken apanahunsan bhal, uchchasanpar rakhal
phikir kayal nahi kakra hathen, katte naak katayal
gama del apanesan sabta, takhan baat bujhayal.
chetu abahu, chalu shesh jan, kono gatrme laaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
kaan apan chhal kaua laऽ gel, kano anke sunat
basan chati rahal achhi kukur, seho aane romat
aanak aas bharosak bal nij haath haath par dharbe
takitahi tan rahi gelahun aai dhari, ahina tuk tuk takbe.
pathar ker chashma juni pahiru, phaniga laag baaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
pusht pushtasan chaar satal achhi, taiyo aan kona o
ekahi chulhik ranhal khai chhi, taiyo aan kona o
neek bejayme sadikhan sajhi, taiyo aan kona o
kaki, babi, baba eke, taiyo aan kona o?
dusht buddhi bahakaolak bahutahu, sochu sakal samaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
bahut lagaol nara taiyo, kattahu chuki rahal chhi
jadhari samhari sangor ne hoyat, mithya bhuki rahal chhi
chook katahu kayalahun achhi nishchay, babu ekra manu
muda cheti jan aukhan chalbe, lakshya siddh achhi manu.
tuchchh praan utsarg abhilashak, dipashikha achhi byaaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
kon gamasan poob ne ke achhi, ke puba, pachhimaha
uttar dakshin ke ne basaiye, ke utra, dachhinaha?
jethahusan keo jeth hoit achhi, keo nahi khanti baDka
paigh chhot sabasan chhi sabakyau, keo nahi chhuchchhe chhotka.
bhed karabay bhedba nangta, oDhi labada gaanj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
bhasha sanskriti shri mithila ke, apna Dhang sajayab
nahari saDak bijli udyogak, sabatari jaal ochhayab
gyaan bed vigyanak garima, thik parichay mithila ke
avsar ek samanak sapna, thik apna mithila ke.
mathal shatru ten maithil hum, puni der karak nahi kaaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
apan angan, baDi apan, aa apan kharihan
tulsi chaura nav gosauni, khetak navka dhaan
nav nipal godhan nav ghar ghar, gaDal navka meh
nav kshitij ker nav mati par, sabhik navka geh.
nav samaj, nav jyoti hem hit, sirjal nav kharaj
aisan nicha kichhu nahi chahi chahi mithila raaj॥
bahut jhukaolahun aab ne chalte ghaaD jhukaone kaaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
bahutahu dinasan bahutahu vidhisan chutti bithua katal
apan jiddken apanahunsan bhal, uchchasanpar rakhal
phikir kayal nahi kakra hathen, katte naak katayal
gama del apanesan sabta, takhan baat bujhayal.
chetu abahu, chalu shesh jan, kono gatrme laaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
kaan apan chhal kaua laऽ gel, kano anke sunat
basan chati rahal achhi kukur, seho aane romat
aanak aas bharosak bal nij haath haath par dharbe
takitahi tan rahi gelahun aai dhari, ahina tuk tuk takbe.
pathar ker chashma juni pahiru, phaniga laag baaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
pusht pushtasan chaar satal achhi, taiyo aan kona o
ekahi chulhik ranhal khai chhi, taiyo aan kona o
neek bejayme sadikhan sajhi, taiyo aan kona o
kaki, babi, baba eke, taiyo aan kona o?
dusht buddhi bahakaolak bahutahu, sochu sakal samaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
bahut lagaol nara taiyo, kattahu chuki rahal chhi
jadhari samhari sangor ne hoyat, mithya bhuki rahal chhi
chook katahu kayalahun achhi nishchay, babu ekra manu
muda cheti jan aukhan chalbe, lakshya siddh achhi manu.
tuchchh praan utsarg abhilashak, dipashikha achhi byaaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
kon gamasan poob ne ke achhi, ke puba, pachhimaha
uttar dakshin ke ne basaiye, ke utra, dachhinaha?
jethahusan keo jeth hoit achhi, keo nahi khanti baDka
paigh chhot sabasan chhi sabakyau, keo nahi chhuchchhe chhotka.
bhed karabay bhedba nangta, oDhi labada gaanj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
bhasha sanskriti shri mithila ke, apna Dhang sajayab
nahari saDak bijli udyogak, sabatari jaal ochhayab
gyaan bed vigyanak garima, thik parichay mithila ke
avsar ek samanak sapna, thik apna mithila ke.
mathal shatru ten maithil hum, puni der karak nahi kaaj
aisan nicha kichhu nahi chahi, chahi mithila raaj॥
apan angan, baDi apan, aa apan kharihan
tulsi chaura nav gosauni, khetak navka dhaan
nav nipal godhan nav ghar ghar, gaDal navka meh
nav kshitij ker nav mati par, sabhik navka geh.
nav samaj, nav jyoti hem hit, sirjal nav kharaj
aisan nicha kichhu nahi chahi chahi mithila raaj॥
स्रोत :
पुस्तक : अक्षर निर्क्षर (मैथिली काव्य-संग्रह) (पृष्ठ 31)रचनाकार : बुद्धिनाथ झा
प्रकाशन : क्रिएटिव कैम्पस प्रकाशन, हैदराबाद
संस्करण : 2015
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.
