जहिया धरि जीलाह बाबा
खूब सुनबैत रहथि ओहि सझीबा
सबिकाहा खंतीक खिस्सा-पिहानी सभ...
हुनकर खिस्सामे
घुमि अबैत छलहुँ हम सभ सगर मिथिला
आ अपन विभूति सभसँ होइत छलहुँ परिचित
से एना लगैत छल, जेना हुनक
खिस्सा हमहीं सभ नहि सुनि रहलहुँ
अपितु हमरा सभ संग उपस्थित भऽ गेल छथि
हमर सभक पूर्वज सेहो!
आह!
कतेक रमनगर दिन रहल होयत ओ
जहिया अखंड मिथिला रहल होयत जीवंत
एकहि मोतीक मालामे
गाँथल छलैक हमर परिवार
से कोना अधिया देलकै माला
आ दुनू मालाक लॉकेटपर
लगा देलकै अपन-अपन मोहर, आह!
जाहि चासपर कहियो
घुमैत छलाह हमर पुरखा एकट्ठे
दियमानसँ ताहि ठाम
बेधि देलकै बेल-अमतीक काँट, आ
ठाढ़ कऽ देल गेलै सिपाही दुनू ठाम
आ हम सभ बँटि गेलिऐ
एहि पार आ ओही पारक विशेषण संग
मुदा एतबोपर नहि भेलै संतोख
ओहि अधिया मालाकेँ सेहो तोड़बाक
आ लुटबाक होइत रहलै अनेक जोगाड़
ठाढ़ कयल गेलथिन अनेक शकुनी, जे
अनेक प्रकारे करैत रहलथिन षडयंत्र
कहियो भाषा विवाद, तँ
कहियो जातिवादक विष वमन कऽ कऽ...
से वर्षोसँ रचाइत व्यूह
एकदिन फोड़िये देलक घर
आ दुर्योधन-मन सभकेँ दिमाग पर
बन्हा गेलैक अंधताक करिक्का पट्टी
गद्दीपर बैसल धृतराष्ट्र
आँखिये टा नहि बन्हने छथि
कानो पर धऽ लेने छथि पहाड़क पाथर
आ भऽ गेल छथि आत्मलीन...
आइयो पाथर भेल छथि भीष्म
नहि फुजि रहल छनि बकार एखनो
दुनू आँखिसँ देखैत मारि लेने छथि गुबदी
हुनकहि आगू तोड़ल गेल माला
बाँटल गेल विरासत
फेकिकऽ दऽ देल गेल किछु मोती
आ जाहि मोतीक माला आब
गरदनि की, गट्टोमे नहि सन्हिआ सकत
की ई समय
रचत कोनो नव इतिहास?
की आबऽ पड़त अर्जुनकेँ फेर अपनक विरुद्ध
लगैत अछि
स्मृतिक मिथिलामे
बेगरता छैक कृष्णक, जे
फेरसँ बनथिन सारथी, आ
फेरसँ विजयश्री भेटत अर्जुनकेँ
सीताक देशमे
लगै जेना फड़ि गेलै
कौरव वंशक अंधता
मुदा से कोनाकऽ टिकतै
दिना-दिनिस एतबा बड़ अजगुत
समयकेँ बदलबाक लेल
जानकीकेँ उठाबहि पड़तनि
शिवक धनुष, आ करहि पड़तनि प्रतिकार
जँ एना नहि भेलै, तँ
काल्हि अपन सन्ततिकेँ हमहूँ सभ
सुनबऽ लेल शापित होयबे करबै, कि
एतय रहै एकटा देश मिथिला, आ
जकर राजा रहथिन जनक
हुनके बेटी रहथिन जानकी, आ
जिनकर भाषा रहनि मधुर मैथिली...!
jahiya dhari jilah baba
khoob sunbait rahathi ohi sajhiba
sabikaha khantik khissa pihani sabh. . .
hunkar khissame
ghumi abait chhalahun hum sabh sagar mithila
aa apan vibhuti sabhasan hoit chhalahun parichit
se ena lagait chhal, jena hunak
khissa hamhin sabh nahi suni rahalahun
apitu hamra sabh sang upasthit bhaऽ gel chhathi
hamar sabhak purvaj seho!
aah!
katek ramangar din rahal hoyat o
jahiya akhanD mithila rahal hoyat jivant
ekahi motik malame
ganthal chhalaik hamar parivar
se kona adhiya delakai mala
aa dunu malak lauketpar
laga delakai apan apan mohar, aah!
jahi chaspar kahiyo
ghumait chhalah hamar purkha ekatthe
diyamanasan tahi thaam
bedhi delakai bel amtik kaant, aa
thaaDh kaऽ del gelai sipahi dunu thaam
aa hum sabh banti geliai
ehi paar aa ohi parak visheshan sang
muda etbopar nahi bhelai santokh
ohi adhiya malaken seho toDbak
aa lutbak hoit rahalai anek jogaD
thaaDh kayal gelthin anek shakuni, je
anek prkare karait rahalthin shaDyantr
kahiyo bhasha vivad, tan
kahiyo jativadak vish vaman kaऽ kaऽ. . .
se varshosan rachait vyooh
ekdin phoDiye delak ghar
aa duryodhan man sabhken dimag par
banha gelaik andhtak karikka patti
gaddipar baisal dhritarashtr
ankhiye ta nahi banhne chhathi
kano par dhaऽ lene chhathi pahaDak pathar
aa bhaऽ gel chhathi atmalin. . .
aiyo pathar bhel chhathi bheeshm
nahi phuji rahal chhani bakar ekhno
dunu ankhisan dekhait mari lene chhathi gubdi
hunakahi aagu toDal gel mala
bantal gel virasat
phekikऽ daऽ del gel kichhu moti
aa jahi motik mala aab
garadani ki, gattome nahi sanhia sakat
ki ii samay
rachat kono nav itihas?
ki aabऽ paDat arjunken pher apnak viruddh
lagait achhi
smritik mithilame
begarta chhaik krishnak, je
pherasan banthin sarthi, aa
pherasan vijyashri bhetat arjunken
sitak deshme
lagai jena phaDi gelai
kaurav vanshak andhta
muda se konakऽ tikatai
dina dinis etba baD ajgut
samayken badalbak lel
jankiken uthabahi paDatani
shivak dhanush, aa karahi paDatani pratikar
jan ena nahi bhelai, tan
kalhi apan santatiken hamhun sabh
sunabऽ lel shapit hoybe karabai, ki
etay rahai ekta desh mithila, aa
jakar raja rahthin janak
hunke beti rahthin janki, aa
jinkar bhasha rahni madhur maithili. . . !
jahiya dhari jilah baba
khoob sunbait rahathi ohi sajhiba
sabikaha khantik khissa pihani sabh. . .
hunkar khissame
ghumi abait chhalahun hum sabh sagar mithila
aa apan vibhuti sabhasan hoit chhalahun parichit
se ena lagait chhal, jena hunak
khissa hamhin sabh nahi suni rahalahun
apitu hamra sabh sang upasthit bhaऽ gel chhathi
hamar sabhak purvaj seho!
aah!
katek ramangar din rahal hoyat o
jahiya akhanD mithila rahal hoyat jivant
ekahi motik malame
ganthal chhalaik hamar parivar
se kona adhiya delakai mala
aa dunu malak lauketpar
laga delakai apan apan mohar, aah!
jahi chaspar kahiyo
ghumait chhalah hamar purkha ekatthe
diyamanasan tahi thaam
bedhi delakai bel amtik kaant, aa
thaaDh kaऽ del gelai sipahi dunu thaam
aa hum sabh banti geliai
ehi paar aa ohi parak visheshan sang
muda etbopar nahi bhelai santokh
ohi adhiya malaken seho toDbak
aa lutbak hoit rahalai anek jogaD
thaaDh kayal gelthin anek shakuni, je
anek prkare karait rahalthin shaDyantr
kahiyo bhasha vivad, tan
kahiyo jativadak vish vaman kaऽ kaऽ. . .
se varshosan rachait vyooh
ekdin phoDiye delak ghar
aa duryodhan man sabhken dimag par
banha gelaik andhtak karikka patti
gaddipar baisal dhritarashtr
ankhiye ta nahi banhne chhathi
kano par dhaऽ lene chhathi pahaDak pathar
aa bhaऽ gel chhathi atmalin. . .
aiyo pathar bhel chhathi bheeshm
nahi phuji rahal chhani bakar ekhno
dunu ankhisan dekhait mari lene chhathi gubdi
hunakahi aagu toDal gel mala
bantal gel virasat
phekikऽ daऽ del gel kichhu moti
aa jahi motik mala aab
garadani ki, gattome nahi sanhia sakat
ki ii samay
rachat kono nav itihas?
ki aabऽ paDat arjunken pher apnak viruddh
lagait achhi
smritik mithilame
begarta chhaik krishnak, je
pherasan banthin sarthi, aa
pherasan vijyashri bhetat arjunken
sitak deshme
lagai jena phaDi gelai
kaurav vanshak andhta
muda se konakऽ tikatai
dina dinis etba baD ajgut
samayken badalbak lel
jankiken uthabahi paDatani
shivak dhanush, aa karahi paDatani pratikar
jan ena nahi bhelai, tan
kalhi apan santatiken hamhun sabh
sunabऽ lel shapit hoybe karabai, ki
etay rahai ekta desh mithila, aa
jakar raja rahthin janak
hunke beti rahthin janki, aa
jinkar bhasha rahni madhur maithili. . . !
स्रोत :
पुस्तक : नहि सीता नहि (मैथिली कविता-संग्रह) (पृष्ठ 19)रचनाकार : बिभा विमर्श
प्रकाशन : नवारम्भ, पटना/मधुबनी
संस्करण : 2023
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.
