जखन भूमण्डलीकरणक
होअय लागलै प्रवेश
तखन ने ढोल बाजलै, ने डम्फ
ने मृदंग, ने तुरही, ने पिपही
ने शंखनादे भेलै
आ ने डंके पर पड़लै चोट
ने कोनो ज्वालामुखीक गह्वरमे
छागरक बलिप्रदाने भेलै
आ, ने कोनो शिवालयसँ एलै
नचारीक राग
ने कोनो मस्जिदमे
पढ़ल गेलै अजान
आ, ने कोनो चर्चेमे भेलै 'प्रेय'
ने कोनो गुरुद्वारासँ एलै
नानकक सबद
आ ने कोनो कबिराहा उचारलनि
कबीरक साखी
ने धरती डोललै
आ ने अकासे गरजलै
ने छिटकलै बिजुरी
आ ने खसलै ठनका
तेहेन सनक कोनो घटना नहि घटलै
भूमण्डलीकरणक प्रवेशक समय
जाहिसँ मचि जेतियै खलबल्ली
बस अपनहि बदलि गेलै
जेना बदलि जाइए
दिन, तारीख, समय...
बस तहिना
स्वयं बदलल जा रहलैए
मनुक्ख! मनुक्खक स्वभाव
ओकर सोच-विचार, चालि-चलन
आहार-व्यवहार, लोक-लक्षण...
जेना बदलि गेलैए गाम
गामक टोल-टापर, टाट-फरक
घर, घरक देहरि, ओसार, ओलती, मोखा, चिनबार
रस्ता-पेड़ा, गल्ली-कुच्ची
गाछ-बिरीछ, लत्ती-फत्ती
बाड़ी-झाड़ीक तीमन-तरकारी
घर-आँगनक सीमा-सरहद
लहलहाइत एकल परिवारक
संकीर्णताक अन्हजाली
गछारने जा रहलैए
मनुक्खक डेन-पाँखुर, मोन-मिजाज
तेँ बदलि गेलै आब
व्यक्ति, परिवार आ समाजक परिभाषा
आब कतबो सम्हरब
सम्हरल ने हएत
बरू लगाउ अहाँ सोंगर
तँ धम्मसँ खसब
भाइ एहि देशक बसातेमे
तेना कऽ भरि देल गेलैए
कारपोरेट जगतक बतरसाह रसायन
आ, कानमे फूकि देल गेलै
आर्थिक सुधारक मंत्र जे
सभ किओ इन्टरनेट पर
सर्च करय लागलै
कुबेर भण्डारक अता-पता
आ पहिरय लागलै
आठ-दस गोट जेबी बला फुलपैंट
किछु-किछु अंशक शेयरधारी बनि
भण्डारकेँ लुटबाक लेल
होअय लागलै ग्लोबलाइज्ड
वएह बतरसाह रसायनक
एकगोट बुन्न
हमरा संस्कृतियोक काजरपर
एनाकेँ खसायल गेलै जे
ओ काजर लेभरिकऽ
कारीख सन देखार दिअऽ लागलै
ओहि बहकल कारीखकेँ
चून लेपि झँपबाक प्रयाससँ
अभरलै एकटा नवका दृश्य
'सांस्कृतिक कार्टून'
परिणाम भेलै जे
आब कारीख आ चून दुनू
झकझक देखार पड़य लागलैए
आ जखन वैश्वीकरणक चपेटमे
धड़ामसँ खसैए सूचकांक
हाथमे अबैत छनि फुटलाहा बाटी
माँति कऽ भऽ जाइ लै बताह
एकदम्म निछच्छ बताह।
jakhan bhumanDlikarnak
hoay lagalai pravesh
takhan ne Dhol bajalai, ne Damph
ne mridang, ne turhi, ne piphi
ne shankhnade bhelai
aa ne Danke par paDalai chot
ne kono jvalamukhik gahvarme
chhagrak baliprdane bhelai
aa, ne kono shivalayasan elai
nacharik raag
ne kono masjidme
paDhal gelai ajan
aa, ne kono charcheme bhelai prey
ne kono gurudvarasan elai
nankak sabad
aa ne kono kabiraha ucharalani
kabirak sakhi
ne dharti Dolalai
aa ne akase garajalai
ne chhitakalai bijuri
aa ne khasalai thanka
tehen sanak kono ghatna nahi ghatalai
bhumanDlikarnak praveshak samay
jahisan machi jetiyai khalballi
bas apanahi badali gelai
jena badali jaiye
din, tarikh, samay. . .
bas tahina
svayan badlal ja rahalaiye
manukkh! manukkhak svbhaav
okar soch vichar, chali chalan
ahar vyvahar, lok lakshan. . .
jena badali gelaiye gaam
gamak tol tapar, taat pharak
ghar, gharak dehari, osaar, olati, mokha, chinbar
rasta peDa, galli kuchchi
gaachh birichh, latti phatti
baDi jhaDik timan tarkari
ghar anganak sima sarhad
lahalhait ekal parivarak
sankirntak anhjali
gachharne ja rahalaiye
manukkhak Den pankhur, mon mijaj
ten badali gelai aab
vyakti, parivar aa samajak paribhasha
aab katbo samhrab
samhral ne het
baru lagau ahan songar
tan dhammasan khasab
bhai ehi deshak basateme
tena kaऽ bhari del gelaiye
karporet jagtak batarsah rasayan
aa, kanme phuki del gelai
arthik sudharak mantr je
sabh kio intarnet par
sarch karay lagalai
kuber bhanDarak ata pata
aa pahiray lagalai
aath das got jebi bala phulpaint
kichhu kichhu anshak sheyardhari bani
bhanDarken lutbak lel
hoay lagalai globlaijD
veh batarsah rasaynak
ekgot bunn
hamra sanskritiyok kajarpar
enaken khasayal gelai je
o kajar lebhrikऽ
karikh san dekhar diaऽ lagalai
ohi bahkal karikhken
choon lepi jhanpabak prayasasan
abharalai ekta navka drishya
sanskritik kartun
parinam bhelai je
aab karikh aa choon dunu
jhakjhak dekhar paDay lagalaiye
aa jakhan vaishvikarnak chapetme
dhaDamasan khasaiye suchkank
hathme abait chhani phutlaha bati
manti kaऽ bhaऽ jai lai batah
ekdamm nichhachchh batah.
jakhan bhumanDlikarnak
hoay lagalai pravesh
takhan ne Dhol bajalai, ne Damph
ne mridang, ne turhi, ne piphi
ne shankhnade bhelai
aa ne Danke par paDalai chot
ne kono jvalamukhik gahvarme
chhagrak baliprdane bhelai
aa, ne kono shivalayasan elai
nacharik raag
ne kono masjidme
paDhal gelai ajan
aa, ne kono charcheme bhelai prey
ne kono gurudvarasan elai
nankak sabad
aa ne kono kabiraha ucharalani
kabirak sakhi
ne dharti Dolalai
aa ne akase garajalai
ne chhitakalai bijuri
aa ne khasalai thanka
tehen sanak kono ghatna nahi ghatalai
bhumanDlikarnak praveshak samay
jahisan machi jetiyai khalballi
bas apanahi badali gelai
jena badali jaiye
din, tarikh, samay. . .
bas tahina
svayan badlal ja rahalaiye
manukkh! manukkhak svbhaav
okar soch vichar, chali chalan
ahar vyvahar, lok lakshan. . .
jena badali gelaiye gaam
gamak tol tapar, taat pharak
ghar, gharak dehari, osaar, olati, mokha, chinbar
rasta peDa, galli kuchchi
gaachh birichh, latti phatti
baDi jhaDik timan tarkari
ghar anganak sima sarhad
lahalhait ekal parivarak
sankirntak anhjali
gachharne ja rahalaiye
manukkhak Den pankhur, mon mijaj
ten badali gelai aab
vyakti, parivar aa samajak paribhasha
aab katbo samhrab
samhral ne het
baru lagau ahan songar
tan dhammasan khasab
bhai ehi deshak basateme
tena kaऽ bhari del gelaiye
karporet jagtak batarsah rasayan
aa, kanme phuki del gelai
arthik sudharak mantr je
sabh kio intarnet par
sarch karay lagalai
kuber bhanDarak ata pata
aa pahiray lagalai
aath das got jebi bala phulpaint
kichhu kichhu anshak sheyardhari bani
bhanDarken lutbak lel
hoay lagalai globlaijD
veh batarsah rasaynak
ekgot bunn
hamra sanskritiyok kajarpar
enaken khasayal gelai je
o kajar lebhrikऽ
karikh san dekhar diaऽ lagalai
ohi bahkal karikhken
choon lepi jhanpabak prayasasan
abharalai ekta navka drishya
sanskritik kartun
parinam bhelai je
aab karikh aa choon dunu
jhakjhak dekhar paDay lagalaiye
aa jakhan vaishvikarnak chapetme
dhaDamasan khasaiye suchkank
hathme abait chhani phutlaha bati
manti kaऽ bhaऽ jai lai batah
ekdamm nichhachchh batah.
स्रोत :
पुस्तक : झुझुआन होइत गाम (मैथिली कविता-संग्रह) (पृष्ठ 98)
रचनाकार : रघुनाथ मुखिया
प्रकाशन : नवारम्भ, पटना/मधुबनी
संस्करण : 2018
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.