कविजी!
आन बात बरु कम लिखियौ
देश दशा दुर्गम लिखियौ।
भुस्सा कऽ दए सय कैंसर के
तेहन कोनो मलहम लीखियौ॥
सन्दर्भ :
यउ, नेता छी तँ सबसँ पहिने ठोर ने कौखन सीबी
गंगाजल बादहुमे, पहिने लाज घोंटि कऽ पीबी
पर्यावरण प्रदूषण तञे ने हरित-क्रान्ति अछि पसरल
हरित-क्रान्तिमे सबसँ बेसी हरिअर रहओ गरीबी!!
यउ, खटनिहार बेदम लीखियौ
बटनिहार बम-बम लीखियौ
आब धोधिपर ताला लागत
से पाँती दन-दन लीखियौ॥
सन्दर्भ :
डाक्टर साहेब, हम बड़ी कालसँ गौर करै छी
अहाँ श्मशानमे मुँह झाँपि कऽ किए चलै छी?
डाक्टर छला ईमानदार, कहलनि बड़ा सफाइसँ
एतऽ जते गोटा मुइला, सब हमरे दवाइसँ!!
तँ अस्पताल ढन-ढन लीखियौ
डाक्टर सब टन–टन लीखियौ
मुदा आब ई चलत ने बेसी
जागि रहल जन-जन लीखियौ॥
सन्दर्भ :
आब तँ
जलहु होइछ निपात, तखन तँ जीबितहिं हएत सराध
जंगल सब कटि गेल, तेँ आयल बीच गाममे बाघ
हम बूढ़, हमरहिसँ बाघक सोझा-सोझी भेल,
आब करब की बाप? सुखाकऽ प्राण कण्ठ तर गेल।
'महाराज, हमर तँ सर्द ठण्ढ़ा खून
अहाँ अनेरे किए लगायब चून?
कहै छी...
फेरो कहुना कऽर जोड़ि कऽ
विनय कएल घिघिआ कऽ;
कोनो जवानक गर्म खून
सरकार पीबू सरिया कऽ।'
ओ बघवा बाजल—
'तोहूँ बुढ़बा घाघ, मोन छौ तोरो जीबक
हमहूँ बोनक बाघ, 'मूड' अछि ठण्ढा पीबक॥'
कविजी!
ई रौद बढ़य छन-छन लीखियौ
आ चानि जरय चन-चन लीखियौ
जँ जंगल अहिना कटायल तँ
भूतल जल ठन-ठन लीखियौ॥
सन्दर्भ :
छुच्छ भादवक अलगल भदई,
सोदर अगबे अरबा मुदई॥
ओ सोदर अछि, गाम रहैए, दुनू कूरी खाइए
हम बहरिया, हमरा ले कि? सुखाइए आ कि फेकाइए?
मुदा आब नञि!
सोदरकेँ नहि भाओ हमर तँ हमहीं कत्ते चाहब
ओ नहि खाय हमर हिस्सा तँ सबटा सासुर साहब
जखन मुदैया मोट अपन घरहिमे अरबा काएमे
तखन घाट, बाजार, हाटसँ, दुश्मन किए बेसाहब?
कविजी!
(से) अपनासँ अनबन लीखियौ
अनकासँ 'भरिदम' लीखियौ
अबल दुबर जँ अछि सोदर तँ
सितुआ केर 'सन-सन' लीखियौ॥
सन्दर्भ :
बिना तर्क के, बिना दृष्टि के,
निर्दोषक ली जान;
क्रान्ति बनय व्यापार तँ होइए
'क्रान्ति' शब्द बदनाम।
कविजी!
नेता केर फन-फन लीखियौ
सरकारे ढन-मन लीखियौ
क्रान्तिहुमे फेटमाल होइत अछि
तथ्य होइछ गन-गन लीखियौ॥
यउ!
अघ संस्कृति धन-धन लीखियौ
'पब' संस्कृति खन-खन लीखियौ
घन-घन घूँघरू आब चलत नहि
कर काता 'हन-हन' लीखियौ!!
कविजी!
आन बात बरू कम लीखियौ
देश दशा दुर्गम लीखियौ
भुस्सा कऽ दए सय कैंसर के
तेहन कोनो मलहम लीखियौ।
मुदा आब ई चलत ने बेसी
जागि रहल जन-जन लीखियौ
आब धोधिपर ताला लागत
से पाँती दन-दन लीखियौ॥
kaviji!
aan baat baru kam likhiyau
desh dasha durgam likhiyau.
bhussa kaऽ de say kainsar ke
tehan kono malham likhiyau॥
sandarbh ha
yau, neta chhi tan sabasan pahine thor ne kaukhan sibi
gangajal badahume, pahine laaj ghonti kaऽ pibi
paryavran prdushan tane ne harit kranti achhi pasral
harit krantime sabasan besi hariar rahao garibi!!
yau, khatanihar bedam likhiyau
batanihar bam bam likhiyau
aab dhodhipar tala lagat
se panti dan dan likhiyau॥
sandarbh ha
Daktar saheb, hum baDi kalasan gaur karai chhi
ahan shmshanme munh jhanpi kaऽ kiye chalai chhee?
Daktar chhala iimandar, kahalani baDa saphaisan
etऽ jate gota muila, sab hamre davaisan!!
tan aspatal Dhan Dhan likhiyau
Daktar sab tan–tan likhiyau
muda aab ii chalat ne besi
jagi rahal jan jan likhiyau॥
sandarbh ha
aab tan
jalahu hoichh nipat, takhan tan jibitahin het saradh
jangal sab kati gel, ten aayal beech gamme baagh
hum booDh, hamarahisan baghak sojha sojhi bhel,
aab karab ki baap? sukhakऽ praan kanth tar gel.
maharaj, hamar tan sard thanDha khoon
ahan anere kiye lagayab choon?
kahai chhi. . .
phero kahuna kaऽra joDi kaऽ
vinay kel ghighia kaऽ;
kono javanak garm khoon
sarkar pibu sariya kaऽ.
o baghva bajal—
tohun buDhba ghaagh, mon chhau toro jibak
hamhun bonak baagh, mooD achhi thanDha pibak॥
kaviji!
ii raud baDhay chhan chhan likhiyau
aa chani jaray chan chan likhiyau
jan jangal ahina katayal tan
bhutal jal than than likhiyau॥
sandarbh ha
chhuchchh bhadvak algal bhadii,
sodar agbe arba mudii॥
o sodar achhi, gaam rahaiye, dunu kuri khaiye
hum bahriya, hamra le ki? sukhaiye aa ki phekaiye?
muda aab nani!
sodarken nahi bhao hamar tan hamhin katte chahab
o nahi khaay hamar hissa tan sabta sasur sahab
jakhan mudaiya mot apan gharahime arba kayeme
takhan ghaat, bajar, hatasan, dushman kiye besahab?
kaviji!
(se) apanasan anban likhiyau
anakasan bharidam likhiyau
abal dubar jan achhi sodar tan
situa ker san san likhiyau॥
sandarbh ha
bina tark ke, bina drishti ke,
nirdoshak li jaan;
kranti banay vyapar tan hoie
kranti shabd badnam.
kaviji!
neta ker phan phan likhiyau
sarkare Dhan man likhiyau
krantihume phetmal hoit achhi
tathya hoichh gan gan likhiyau॥
yau!
agh sanskriti dhan dhan likhiyau
pab sanskriti khan khan likhiyau
ghan ghan ghungharu aab chalat nahi
kar kata han han likhiyau!!
kaviji!
aan baat baru kam likhiyau
desh dasha durgam likhiyau
bhussa kaऽ de say kainsar ke
tehan kono malham likhiyau.
muda aab ii chalat ne besi
jagi rahal jan jan likhiyau
aab dhodhipar tala lagat
se panti dan dan likhiyau॥
kaviji!
aan baat baru kam likhiyau
desh dasha durgam likhiyau.
bhussa kaऽ de say kainsar ke
tehan kono malham likhiyau॥
sandarbh ha
yau, neta chhi tan sabasan pahine thor ne kaukhan sibi
gangajal badahume, pahine laaj ghonti kaऽ pibi
paryavran prdushan tane ne harit kranti achhi pasral
harit krantime sabasan besi hariar rahao garibi!!
yau, khatanihar bedam likhiyau
batanihar bam bam likhiyau
aab dhodhipar tala lagat
se panti dan dan likhiyau॥
sandarbh ha
Daktar saheb, hum baDi kalasan gaur karai chhi
ahan shmshanme munh jhanpi kaऽ kiye chalai chhee?
Daktar chhala iimandar, kahalani baDa saphaisan
etऽ jate gota muila, sab hamre davaisan!!
tan aspatal Dhan Dhan likhiyau
Daktar sab tan–tan likhiyau
muda aab ii chalat ne besi
jagi rahal jan jan likhiyau॥
sandarbh ha
aab tan
jalahu hoichh nipat, takhan tan jibitahin het saradh
jangal sab kati gel, ten aayal beech gamme baagh
hum booDh, hamarahisan baghak sojha sojhi bhel,
aab karab ki baap? sukhakऽ praan kanth tar gel.
maharaj, hamar tan sard thanDha khoon
ahan anere kiye lagayab choon?
kahai chhi. . .
phero kahuna kaऽra joDi kaऽ
vinay kel ghighia kaऽ;
kono javanak garm khoon
sarkar pibu sariya kaऽ.
o baghva bajal—
tohun buDhba ghaagh, mon chhau toro jibak
hamhun bonak baagh, mooD achhi thanDha pibak॥
kaviji!
ii raud baDhay chhan chhan likhiyau
aa chani jaray chan chan likhiyau
jan jangal ahina katayal tan
bhutal jal than than likhiyau॥
sandarbh ha
chhuchchh bhadvak algal bhadii,
sodar agbe arba mudii॥
o sodar achhi, gaam rahaiye, dunu kuri khaiye
hum bahriya, hamra le ki? sukhaiye aa ki phekaiye?
muda aab nani!
sodarken nahi bhao hamar tan hamhin katte chahab
o nahi khaay hamar hissa tan sabta sasur sahab
jakhan mudaiya mot apan gharahime arba kayeme
takhan ghaat, bajar, hatasan, dushman kiye besahab?
kaviji!
(se) apanasan anban likhiyau
anakasan bharidam likhiyau
abal dubar jan achhi sodar tan
situa ker san san likhiyau॥
sandarbh ha
bina tark ke, bina drishti ke,
nirdoshak li jaan;
kranti banay vyapar tan hoie
kranti shabd badnam.
kaviji!
neta ker phan phan likhiyau
sarkare Dhan man likhiyau
krantihume phetmal hoit achhi
tathya hoichh gan gan likhiyau॥
yau!
agh sanskriti dhan dhan likhiyau
pab sanskriti khan khan likhiyau
ghan ghan ghungharu aab chalat nahi
kar kata han han likhiyau!!
kaviji!
aan baat baru kam likhiyau
desh dasha durgam likhiyau
bhussa kaऽ de say kainsar ke
tehan kono malham likhiyau.
muda aab ii chalat ne besi
jagi rahal jan jan likhiyau
aab dhodhipar tala lagat
se panti dan dan likhiyau॥
स्रोत :
पुस्तक : अक्षर निर्क्षर (मैथिली काव्य-संग्रह) (पृष्ठ 40)
रचनाकार : बुद्धिनाथ झा
प्रकाशन : क्रिएटिव कैम्पस प्रकाशन, हैदराबाद
संस्करण : 2015
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.