जाहि ठाढ़िपर ठाढ़ भेल छह,
तकरे व्यर्थ कटै छह तोँ,
मिथिलोमे सभ टा कलिया नहि—
कालिदास कहबै छह हौ!
शिखर ध्वस्त कयने—
शिखरत्व सुलभ भऽ सकब असंभव छह,
केवल अथक परिश्रम आ—
प्रतिभासँ सभ किछु संभव छह
ज्ञान तथा कर्मक इंधन बिनु—
हवन-कुंड नहि धधकतह,
निष्कर्मी रहि इच्छानलमे—
व्यर्थे तोँ धधकै छह हौ!
अपन आँगनक बात—
समेटल अपने आँगनमे राखह
भाषामे मर्यादा पोसह
काग-जकाँ तोँ नहि भाखह
अपने भाइ-बन्धु छिटकी—
व्यर्थ लगौने घुमै छह,
स्वयं आत्महंताक मार्गपर—
व्यर्थ डेग बढ़बै छह हौ!
लघुता त्यागि संयमक पथपर
बढ़ि विराट्केँ अपनाबह
अपन कंठसँ अपन संस्कृतिक
गीत-गान सदिखन गाबह
अपन देशमे अपन वेशमे
अपने शैलीमे छजबह,
अपनापनकेँ बिसरि-भुलाकऽ—
व्यर्थें तोँ बहकै छह हौ!
आबह, घृणा फेकिकऽ—
प्रेम तथा करुणाकेर ज्वार बनह,
भनहि प्रवासी: काज बहुत छह,
कर्मयोग तोँ अपनाबह
सज्जन छह तँ दुर्जनताकेँ—
त्यागब बहुत जरूरी छह,
शीतलता चाहै छह तैयो—
व्यर्थे तोँ टहकै छह हौ!
jahi thaDhipar thaaDh bhel chhah,
takre vyarth katai chhah ton,
mithilome sabh ta kaliya nahi—
kalidas kahabai chhah hau!
shikhar dhvast kayne—
shikhratv sulabh bhaऽ sakab asambhav chhah,
keval athak parishram aa—
pratibhasan sabh kichhu sambhav chhah
gyaan tatha karmak indhan binu—
havan kunD nahi dhadhaktah,
nishkarmi rahi ichchhanalme—
vyarthe ton dhadhakai chhah hau!
apan anganak baat—
sametal apne anganame rakhah
bhashame maryada posah
kaag jakan ton nahi bhakhah
apne bhai bandhu chhitki—
vyarth lagaune ghumai chhah,
svayan atmhantak margpar—
vyarth Deg baDhabai chhah hau!
laghuta tyagi sanymak pathpar
baDhi viratken apnabah
apan kanthasan apan sanskritik
geet gaan sadikhan gabah
apan deshme apan veshme
apne shailime chhajbah,
apnapanken bisari bhulakऽ—
vyarthen ton bahakai chhah hau!
aabah, ghrina phekikऽ—
prem tatha karunaker jvaar banah,
bhanahi prvasih kaaj bahut chhah,
karmayog ton apnabah
sajjan chhah tan durjantaken—
tyagab bahut jaruri chhah,
shitalta chahai chhah taiyo—
vyarthe ton tahakai chhah hau!
jahi thaDhipar thaaDh bhel chhah,
takre vyarth katai chhah ton,
mithilome sabh ta kaliya nahi—
kalidas kahabai chhah hau!
shikhar dhvast kayne—
shikhratv sulabh bhaऽ sakab asambhav chhah,
keval athak parishram aa—
pratibhasan sabh kichhu sambhav chhah
gyaan tatha karmak indhan binu—
havan kunD nahi dhadhaktah,
nishkarmi rahi ichchhanalme—
vyarthe ton dhadhakai chhah hau!
apan anganak baat—
sametal apne anganame rakhah
bhashame maryada posah
kaag jakan ton nahi bhakhah
apne bhai bandhu chhitki—
vyarth lagaune ghumai chhah,
svayan atmhantak margpar—
vyarth Deg baDhabai chhah hau!
laghuta tyagi sanymak pathpar
baDhi viratken apnabah
apan kanthasan apan sanskritik
geet gaan sadikhan gabah
apan deshme apan veshme
apne shailime chhajbah,
apnapanken bisari bhulakऽ—
vyarthen ton bahakai chhah hau!
aabah, ghrina phekikऽ—
prem tatha karunaker jvaar banah,
bhanahi prvasih kaaj bahut chhah,
karmayog ton apnabah
sajjan chhah tan durjantaken—
tyagab bahut jaruri chhah,
shitalta chahai chhah taiyo—
vyarthe ton tahakai chhah hau!
स्रोत :
पुस्तक : हम भेटब (मैथिली गीत-नवगीत संग्रह) (पृष्ठ 96)
रचनाकार : मार्कण्डेय प्रवासी
प्रकाशन : जखन-तखन, दरभंगा
संस्करण : 2004
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.